Cukrzyca – fakty i mity
19
Lut
2018

Cukrzyca – fakty i mity

O cukrzycy, jako chorobie cywilizacyjnej krąży wiele najróżniejszych historii, a te w dobie Internetu rozprzestrzeniają się praktycznie bez ograniczeń. Część z nich ma oczywiście uzasadnienie medyczne, inne są jedynie wymysłem, którego zastosowanie może być ryzykowne. Co więc jest więc faktem, a co mitem. Co nas leczy, a co generuje zagrożenie dla zdrowia. Przedstawiamy 9 najpopularniejszych opinii na temat cukrzycy i sprawdzamy, ile w nich prawdy.

1. Spożywanie dużej ilości słodyczy powoduje cukrzycę

MIT. Spożywana ilość cukru nie ma bezpośredniego wpływu na zachorowanie. Słodycze nie są odradzane diabetykom bardziej niż osobom zdrowym. Zatem co jest przyczyną występowania cukrzycy? Choć medycyna wciąż nie zna jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, trzeba podkreślić, iż za chorobę odpowiadają przede wszystkim czynniki genetyczne i środowiskowe. Jeżeli więc ktoś w naszej rodzinie chorował, postarajmy się o zdrowy i aktywny tryb życia. Nadwaga i otyłość rzeczywiście mogą bowiem zwiększyć ryzyko wystąpienia cukrzycy typu drugiego.

2. Gluten przyczynia się do rozwoju cukrzycy

MIT. Gluten może mieć wpływ na rozwój choroby jedynie u osób cierpiących na jego nietolerancję. U nich może on sprzyjać procesowi niszczącemu komórki produkujące insulinę. Wszystkim pozostałym produkty zbożowe są zalecane – gluten nie tylko nie powoduje u nich negatywnych reakcji, ale i ma korzystny wpływ na zdrowie. Co można jeść, chorując na cukrzycę, a czego unikać? Zdrowa dieta dla diabetyka oznacza właściwie to samo, co dla wszystkich pozostałych. Należy jednak skonsultować ją z lekarzem w poradni diabetologicznej, aby odpowiednio dobrać wielkość porcji oraz unikać cukrów prostych.

3. Na cukrzycę typu 1. chorują tylko dzieci, a na cukrzycę typu 2. dorośli

MIT. Na oba typy cukrzycy chorują zarówno dzieci, jak i starsi. Można co prawda zauważyć zależność – typ pierwszy rzeczywiście częściej dotyczy dzieci – lecz nie powinno się tego generalizować. A więc czym różni się cukrzyca typu 1. od 2.? Pierwsza to zdecydowanie rzadsza postać, dawniej nazywana insulinozależną bądź typu dziecięcego. Jej przyczyną jest rzeczywisty brak insuliny, który następuje wskutek procesu immunologicznego niszczącego wytwarzające ją komórki. Cukrzyca typu 2. to z kolei postać znacznie częstsza, dawniej nazywana insulinoniezależną. Chorzy zmagają się zarówno z nieprawidłowym działaniem, jak i wydzielaniem insuliny.

4. Cukrzyca może się cofnąć w bardzo wczesnym stadium

PRAWDA. Warunkiem wyleczenia jest bardzo wczesne stadium choroby: stan przedcukrzycowy bądź insulinooporność. Aby przyczynić się do cofnięcia cukrzycy, niezbędne jest przestrzeganie niskokalorycznej i zbilansowanej diety. Wpływa ona na stabilizację poziomu cukru, a więc pośrednio na leczenie cukrzycy. Mowa jednak wyłącznie o drugim typie choroby. Na pytanie, czy cukrzyca typu 1. może się cofnąć, musimy odpowiedzieć przecząco. Do tej pory nie udało się wyleczyć nikogo cierpiącego na tę postać cukrzycy.

5. Każdy chory na cukrzycę będzie musiał w końcu przyjmować insulinę

PRAWDA. Osoby z cukrzycą typu pierwszego, zaleconych dawkach i częstotliwościach, przyjmują insulinę w procesie w stałym. Osoby, u których rozpoznano cukrzycę typu drugiego, początkowo mogą wyrównywać poziom glukozy we krwi lekami doustnymi. Wkrótce jednak będą zmuszone sięgnąć po insulinę, ponieważ cukrzyca jest chorobą postępującą. Okres od jej rozpoznania do stosowania insuliny może wynieść od pięciu do dziesięciu lat i w dużej mierze zależy od stylu życia osoby chorej. Im zdrowszą dietę się stosuje i im więcej się rusza, tym ten okres będzie dłuższy. Z czasem zwiększy się jednak wymagana dawka leków doustnych, a ostatecznie niezbędna będzie insulina.

6. Duże ilości owoców są bezpieczne dla cukrzyka

MIT. Choć owoce są zdrowe i wskazane w każdej diecie, trzeba pamiętać, iż zawierają fruktozę – cukier prosty. Szybko podnosi on poziom cukru we krwi, dlatego owoce nie są wskazane diabetykom w nadmiarze. Te owoce, które są dla nich względnie bezpieczne, to głównie brzoskwinie, arbuzy, melony, truskawki, pomarańcze czy grejpfruty. Cukrzycy powinni jednak ograniczyć spożywanie bananów, winogron czy śliwek.

7. Stres wpływa na ryzyko zachorowania na cukrzycę

PRAWDA. Stres może stanowić czynnik prowadzący do choroby, zarówno do cukrzycy typu pierwszego, jak i cukrzycy typu drugiego. Mowa o przebytym ostrym stresie, ale i tym przewlekłym. Oznacza on więcej hormonów działających odwrotnie do insuliny, a więc także większe na nią zapotrzebowanie. Badania wykazały, że stres znacząco zwiększa ryzyko zachorowania na cukrzycę.

8. Cukrzyca przez lata może rozwijać się bezobjawowo

PRAWDA. Nawet przez dziesięć lat można mieć podwyższony poziom glukozy, nie zdając sobie z tego sprawy. Typowe objawy cukrzycy, takie jak wielomocz, wzmożone pragnienie, niewyjaśnione chudnięcie, mogą się pojawić dopiero, gdy stężenie glukozy we krwi jest już bardzo wysokie. Jak więc rozpoznać cukrzycę? Konieczne jest wykonanie badań kontrolnych. Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego raz na trzy lata powinna przechodzić je każda osoba po czterdziestym roku życia. Jeżeli u kogoś występuje choć jeden czynnik ryzyka (na przykład nadwaga, cukrzyca w rodzinie, nadciśnienie), powinien poddawać się badaniom raz w roku, niezależnie od wieku.

Jakie to badania? Cukrzycę diagnozuje się głównie, sprawdzając stężenie glukozy we krwi na czczo. Stosuje się również między innymi doustny test tolerancji glukozy, badanie stężenia albumin w moczu czy kreatyniny w surowicy krwi.

9. Przed cukrzycą nie da się zabezpieczyć

MIT. „W mojej rodzinie cukrzyca jest powszechna, więc jeśli mi też jest pisana, nic na to nie poradzę” – takie myślenie prezentują niektórzy. Czy cukrzyca jest dziedziczna? Owszem. Czy to oznacza, że osoby genetycznie obciążone ryzykiem zachorowania nie mogą zrobić nic, by jej uniknąć? Nie. Ryzyko pojawienia się cukrzycy wzrasta wraz z niezdrowym trybem życia. Sytuację naturalnie pogarsza więc zła dieta i brak ruchu. Choć niektórzy mają większe szanse na zachorowanie niż inni, wszyscy tak samo powinni o siebie dbać. Unikanie alkoholu i papierosów, regularna aktywność fizyczna i wartościowe odżywianie to obowiązki każdego, kto nie chce nabawić się cukrzycy.

(mjp)

Photo by Baher Khairy on Unsplash