Niedoczynność tarczycy - jak z nią walczyć
16
Kwi
2018

Niedoczynność tarczycy - jak z nią walczyć

Zbudowana w przednio - dolnej części szyi, tarczyca jest narządem niezwykle ważnym dla naszego zdrowia, zarówno tego fizycznego, jak i psychicznego. Nigdy nie boli i nie sygnalizuje wprost, gdy dzieje się z nią coś niepokojącego. Potrafi jednak wywołać takie objawy, że postanowienie prawidłowej diagnozy przez lekarzy, jest nie lada wyzwaniem.

Tarczyca - co to takiego

Tarczyca jest niewielkim, niezwykle lekkim - ważącym od 15 do 30 gramów gruczołem umiejscowionym w okolicach szyi. Jej dokładnym miejscem położenia są okolice szyi i gardła, tuż nad tchawicą. Swoim kształtem przypomina motyla w locie. Odpowiedzialna za wydzielanie hormonów takich jak: tyroksyna (T4), trójjodotyronina (T3) i kalcytonina, tarczyca pełni wielorakie funkcje w organizmie. Jakie to między innymi funkcje?

  • utrzymanie prawidłowej ciepłoty ciała
  • regulacja przemiany materii
  • wsparcie odpowiedniego funkcjonowania układu pokarmowego, nerwowego i rozrodczego

Badania dowodzą, że z niedoczynnością tarczycy, pięciokrotnie częściej, zmagają się kobiety niż mężczyźni. Szacuje się, że cierpi na nią nawet 6 proc. osób do 60 roku życia, a częstotliwość jej występowania wzrasta wraz z wiekiem.

Czym jest niedoczynność tarczycy i jakie są jej przyczyny

Niedoczynność tarczycy to zespół objawów związanych z niedoborem wytwarzania hormonów przez ten narząd. Przyczyny schorzenia mogą być bardzo różne, od choroby autoimmunologicznej, aż po uraz mechaniczny. Wyróżniamy trzy rodzaje niedoczynności tarczycy: pierwotną, wtórną oraz trzeciorzędową.

Do głównych przyczyn występowania niedoczynności tarczycy pierwotnej zaliczamy:

  • chorobę Hashimoto, która jest przewlekłym, bezbolesnym autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy
  • operacyjne usunięcie tarczycy spowodowane m.in. rakiem tarczycy, chorobą Gravesa czy wolami guzkowymi
  • leczenie jodem promieniotwórczym stosowanym w przypadku wyżej wymienionych chorób
  • zapalenia tarczycy, m.in. poporodowe lub podostre zapalenie tarczycy
  • niedobór jodu w środowisku
  • wrodzona niedoczynność tarczycy
  • napromieniowanie okolic szyi z powodu nowotworów

Wtórna niedoczynność tarczycy

O wtórnej niedoczynności tarczycy mówimy, gdy przyczyna jej występowania leży w przysadce mózgowej i wydzielanie TSH jest niewystarczające. Niedoczynność przysadki może być konsekwencją:

  • nowotworu
  • uszkodzenia urazowego
  • uszkodzenia naczyniopochodnego

Trzeciorzędowa niedoczynność tarczycy

Ten rodzaj niedoczynności występuje bardzo rzadko, a spowodowany jest zazwyczaj przez guzy podwzgórza, sarkoidozę lub stany prowadzące do przerwania ciągłości szypuły przysadki.

Objawy towarzyszące niedoczynności tarczycy

Każdemu pacjentowi cierpiącemu na tę przypadłość, towarzyszą inne – mniej lub bardziej natężone objawy. W przypadku łagodnej postaci choroby, objawy mogą być bardzo trudne do zauważenia. Bardzo ważnym jest obserwowanie swojego organizmu i regularne sprawdzanie poziomu hormonów tarczycy.

Do głównych objawów niedoczynności tarczycy zaliczamy:

  • nadmierną senność
  • stałe odczuwanie zimna
  • częste zaparcia
  • sztywność mięśni i ból stawów
  • duszność wysiłkową i spłycenie oddechu
  • przyrost wagi
  • zaburzenie koncentracji i osłabioną pamięć
  • „nalaną” twarz i tzw. drugi podbródek
  • obniżenie nastroju i myśli depresyjne
  • zaburzenia miesiączkowania oraz problemy z utrzymaniem ciąży
  • impotencję, zmniejszone libido
  • łamliwość i wypadanie włosów

Lista objawów niedoczynności tarczycy jest naprawdę długa i w wielu przypadkach bywa bagatelizowana, dlatego tak ważne są regularne kontrole u specjalisty.

Jak rozpoznać niedoczynność tarczycy

Osoba, która obserwuje u siebie powyższe objawy powinna niezwłocznie udać się do endokrynologa w celu postawienia odpowiedniej diagnozy. Aby wykluczyć bądź potwierdzić niedoczynność tarczycy, lekarz powinien przeprowadzić badania hormonalne. Pierwszym krokiem jest sprawdzenie poziomu TSH we krwi badanego. W przypadku, gdy jego wynik jest powyżej normy konieczne jest badanie tyroksyny (fT4). Jeśli podwyższonemu wynikowi TSH towarzyszy obniżony poziom fT4, wówczas mamy do czynienia z pierwotną niedoczynnością tarczycy. Obniżony poziom hormonu TSH, tyroksyny oraz trójjodotyroniny jest charakterystyczny dla niedoczynności wtórnej i trzeciorzędowej. Kolejnym krokiem diagnostyki niedoczynności tarczycy jest ustalenie przyczyn jej powstania. W tym celu lekarz wykonuje USG tarczycy.

Jak leczyć niedoczynność tarczycy

Po prawidłowym rozpoznaniu niedoczynności tarczycy, pacjent może rozpocząć leczenie. W dużej mierze polega ono na regularnej suplementacji brakujących hormonów tarczycy, czyli na przyjmowaniu preparatów tyroksyny. Celem leczenia jest przywrócenie organizmowi odpowiedniego stężenia hormonów w organizmie, dlatego ich ilość jest dobierana indywidualnie. Leczenie powinno być regularnie monitorowane, a kolejne dawki powinny być ustalane na podstawie badań kontrolnych u lekarza. Niedoczynność tarczycy jest chorobą, która wymaga przyjmowania leków przez całe życie. Samoistne wyzdrowienie jest możliwe tylko w niektórych przypadkach, takich jak między innymi poporodowe zapalenie tarczycy czy podostre zapalenie tarczycy.

(mjp)

Photo by Tanja Heffner on Unsplash