Borelioza – choroba odkleszczowa: jak ją rozpoznać i jak wyleczyć
09
Lip
2018

Borelioza – choroba odkleszczowa: jak ją rozpoznać i jak wyleczyć

Mimo, że borelioza jest powszechnie znanym schorzeniem, to wciąż wiedza społeczeństwa na temat jej diagnozowania czy przebiegu jest bardzo ograniczona. Kleszcze swoją aktywność zwiększają w okresie wiosenno-letnim, a że podczas wakacji aktywniej spędzamy wolny czas na łonie natury - ryzyko zachorowań rośnie. Jak więc rozpoznać chorobę, której objawy przypominają zwykłą grypę? Jakie jest jej źródło? Jak jej zapobiegać, a jak i gdzie ją leczyć?

Borelioza znana jako choroba z Lyme bądź krętkowica kleszczowa, jest stosunkowo nowym schorzeniem, które jest rozpoznawalne od drugiej połowy lat 80. XX wieku. Wywoływana jest przez bakterie, zaliczane do krętków Borrelia burgdorferi, odkryte w 1982 roku przez W. Burgdorfera. Obok babeszjozy i anaplazmozy, przenoszą ją zarażone krętkami kleszcze - choroba dotyka zarówno ludzi jak i zwierzęta.

Co robić, jeśli kleszcz ukąsi

W Polsce, niemal co trzeci kleszcz jest zarażony czynnikiem chorobotwórczym, dlatego podczas letniego wypoczynku warto pamiętać o profilaktyce. Kleszcze z łatwością przyczepiają się do sierści zwierząt oraz, do naszej skóry. W okresie wiosenno – letnim, szczególnie ważne jest zapewnienie odpowiedniej ochrony sobie, swojej rodzinie oraz zwierzętom. Podczas leśnych spacerów pamiętajmy więc o obuwiu zakrywającym kostki oraz okryciu wierzchnim z długim rękawem. Zwierzęta domowe warto wyposażyć w dedykowane do odstraszania kleszczy obroże. W przypadku gdy mimo zastosowanej ochrony, na ciele znajdziemy jednak pajęczaka, należy niezwłocznie go usunąć. Jeśli zrobimy to przed upływem doby, bardzo możliwe, że do zakażenia w ogóle nie dojdzie. W tym celu, najlepiej udać się do odpowiedniej poradni, gdzie usunięciem pasożyta zajmą się specjaliści. Jeśli jednak zdecydujesz się na samodzielne usunięcie, postępuj w następujący sposób:

  • Używając pęsety, złap delikatnie kleszcza za głowę, możliwie najbliżej powierzchni swojej skóry.
  • Zdecydowanym ruchem (w górę) wyjmij kleszcza. Staraj się nie zmiażdżyć owada, nie wykonuj ruchów skrętnych - mogą spowodować pozostanie jego fragmentów w skórze.
  • Po usunięciu pajęczaka zdezynfekuj dłonie oraz miejsce ukąszenia.
  • Koniecznie dostarcz kleszcza do punktu pobrań, celem sprawdzenia, czy pasożyt jest nosicielem krętków Borelia., Jeśli badanie da pozytywny wynik, udaj się na wizytę konsultacyjną do poradni chorób zakaźnych.
Objawy boreliozy

Borelioza, niezależnie od stopnia zaawansowania atakuje tkankę łączną, mięśniową i nerwową. Wyodrębniamy trzy fazy kliniczne boreliozy:

  • wczesną miejscową (organiczną)
  • wczesną rozsianą
  • późną

Pierwsze objawy choroby rozwijają się od jednego do trzech tygodni od ukąszenia. U większości pacjentów, pojawia się wówczas charakterystyczny rumień – zaczerwienienie o średnicy od kilku do kilkunastu centymetrów. Wraz z rozwojem choroby, rumień ten zwiększa swoją średnicę. Zauważyć go można między 7, a 14 dniem od momentu ukąszenia. We wcześniej fazie boreliozy, mogą pojawić się również objawy przypominające grypę bądź silne przeziębienie, co niestety może opóźnić podjęcie odpowiedniego leczenia. Jeżeli nie zostaną wówczas podane antybiotyki, borelioza przechodzi w kolejną fazę – rozsianą. Faza rozsiana charakteryzuje się zapaleniem stawów, zaburzeniami neurologicznymi oraz kardiologicznymi. Alternatywnym obrazem klinicznym pierwszej fazy boreliozy jest pseudochłoniak boreliozowy – zapalny naciek, który z reguły nie daje żadnych dolegliwości. Występuje głownie na płatku ucha, mosznie oraz sutku. Nieleczona bądź źle leczona borelioza, po roku przechodzi w postać przewlekłą. Jest ona znacznie trudniejsza w rozpoznaniu i leczeniu, gdyż objawia się bardzo specyficznie. Specjaliści twierdzą, że jeżeli choroba ta trwa już przez dłuższy czas, to znacznie osłabia układ odpornościowy organizmu.

Późną fazę boreliozy charakteryzują:

  • objawy ogólne: gorączka, poty i dreszcze, osłabienie, zmęczenie, zmiana masy ciała
  • objawy neurologiczne: niedowłady, drżenia, zaburzenia czucia, koncentracji, pamięci, drażliwość, zmiany osobowości oraz problemy z wymową i pisaniem
  • objawy stawowo – mięśniowe: obrzęki i sztywność stawów, sztywność karku oraz bóle ścięgien i mięśni
  • objawy związane ze zmysłem wzroku: nadwrażliwość na światło, podwójne i rozmyte widzenie
  • objawy związane z narządem słuchu i równowagi: bóle uszu, nadwrażliwość na dźwięk, zawroty głowy, zaburzenia orientacji przestrzennej
  • skórne: ścieńczenie naskórka z widocznymi naczyniami krwionośnymi
Diagnostyka boreliozy

Żaden z dostępnych testów nie jest w stanie w 100 proc. wykluczyć ani potwierdzić boreliozy. Z tego powodu diagnoza jest zazwyczaj stawiana na podstawie objawów klinicznych, po wykluczeniu innych schorzeń.

Badania pod kątem wykrycia boreliozy:

  • Test ELISA – wiarygodny w 30 proc. przypadków.
  • Test Western Blot – wiarygodny w 70 proc. przypadków, wykonywany dopiero po 3 tygodniach od daty ukąszenia przez kleszcza.
  • PCR – badanie polegające na poszukiwaniu DNA bakterii, które można wykonać już kilka dni po ukąszeniu.
Leczenie boreliozy

Istnieją dwa podstawowe sposoby leczenia boreliozy:

Metoda IDSA – podawanie odpowiedniego antybiotyku w momencie wystąpienia pierwszych objawów. Antybiotykoterapia trwa przez 3 – 4 tygodnie. Po miesiącu pacjent uznawany jest za wyleczonego, a wszelkie objawy są traktowane jako zespół poboleriozowy. Jeżeli dolegliwości się nie ujawnią, wówczas nie podaje się medykamentów.

Metoda ILADS – leczenie rozpoczyna się już w momencie, gdy podejrzewa się zakażenie – nawet jeśli objawy się nie pojawią. Osobie, u której występuje podejrzenie tej choroby, podaje się antybiotyki doustne przez 28 dni.

(mjp)

Photo by Drew Hays on Unsplash