WERTEBROPLASTYKA - wzmocnienie trzonu kręgu cementem kostnym
28
Sty
2019

WERTEBROPLASTYKA - wzmocnienie trzonu kręgu cementem kostnym

RRZEZSKÓRNA WERTEBROPLASTYKA - Zabieg polegający na wstrzyknięciu płynnego tworzywa sztucznego (polimeru – cementu kostnego) do trzonu kręgu. Wstrzyknięcie dokonywane jest przez igłę o grubości 2-3 mm, którą wkłuwa się do trzonu kręgu pod kontrolą podglądu rentgenowskiego. Wstrzyknięty do trzonu polimer twardnieje po 5-10 minutach, powodując wzmocnienie trzonu kręgu. Po stwardnieniu polimeru możliwe jest chodzenie. Wypis ze szpitala najczęściej ma miejsce w następnej dobie po zabiegu.

Wertebroplastykę wykonuje się najczęściej w celu wzmocnienia trzonów, które uległy złamaniu na skutek osteoporozy. Zaletą takiego zabiegu jest wzmocnienie osłabionego trzonu oraz zmniejszenie lub całkowite ustąpienie bólu złamanego kręgu. Wertebroplastykę stosuje się także do wzmacniania trzonów osłabionych przez procesy nowotworowe (szpiczak, niewielkie przerzuty nowotworowe). W takich przypadkach wertebroplastyka powoduje wzmocnienie trzonu kręgu i zmniejszenie lub zniesienie bólu, aczkolwiek nie gwarantuje wyleczenia pierwotnej choroby nowotworowej.  Należy zaznaczyć, że wertebroplastyka nie jest otwartą operacją, nie wymaga nacinania skóry. W trakcie zabiegu pacjent poddany jest działaniu pewnej dawki promieniowania rentgenowskiego. Dawkę promieniowania pochłoniętą przez pacjenta wpisuje się do karty informacyjnej leczenia szpitalnego.

RODZAJ ZNIECZULENIA

Znieczulenie ogólne (zalecane i stosowane z wyboru), znieczulenie miejscowe połączone analgosedacją, lub znieczulenie miejscowe.

CHOROBY LECZONE METODĄ PRZEZSKÓRNEJ WERTEBROPLASTYKI

1. ZŁAMANIA TRZONÓW KRĘGÓW NA TLE OBNIŻONEJ GĘSTOŚCI KOŚCI – STANY OKREŚLANE JAKO OSTEOPOROZA LUB OSTEOPENIA.

Gęstość kości ulega obniżeniu  na skutek utraty wapnia z organizmu, w tym z kości, w procesie fizjologicznego starzenia się organizmu. Utrata wapnia ma także różne inne przyczyny. Doprowadza do osłabienia kręgów i ich złamań, które mogą powstawać nawet pod działaniem stosunkowo niedużej siły. Objawem złamania jest ból. Ponieważ w stanach osteopenii lub osteoporozy gojenie złamań przebiega powoli – ból może trwać przez wiele miesięcy. Przezskórne wypełnienie złamanego trzonu cementem kostnym powoduje jego wzmocnienie –  oraz w konsekwencji - zmniejszenie lub ustąpienie bólu. Niektóre rodzaje złamań kręgów – na przykład złamania znacznego stopnia, powodujące znaczne obniżenie wysokości trzonów kręgów (tak zwane kręgi płaskie) lub zwężenia kanału kręgowego –  nie kwalifikują się do leczenia metodą wertebroplastyki.

ALTERNATYWNE METODY LECZENIA  złamań trzonów kręgów na tle obniżonej gęstości kości:

  • noszenie gorsetu sztywnego
  • środki przeciwbólowe
  • farmakologiczne leczenie osteoporozy

2. NACZYNIAKI KRĘGÓW – są to zaburzenia rozwojowe naczyń kręgów, występują u około 10-12% ludzi. Najczęściej naczyniaki nie powodują żadnych objawów i nie wymagają leczenia. Niekiedy naczyniaki wywołują objawy: są przyczyną bólu kręgosłupa lub wywierają ucisk na rdzeń kręgowy. Naczyniaki będące przyczyną objawów neurologicznych wymagają leczenia. Przezskórne wypełnienie naczyniaka cementem kostnym może spowodować zmniejszenie lub ustąpienie bólu i zmniejszenie ucisk na rdzeń kręgowy.

ALTERNATYWNE METODY LECZENIA  naczyniaków kręgów:

  • radioterapia
  • operacja kręgosłupa

3. SZPICZAK  jest to choroba nowotworowa szpiku, powodująca obniżenie gęstości kości kręgów i złamania kręgów. Objawem złamania jest ból.

Przezskórne wypełnienie cementem kostnym złamanego kręgu powoduje jego wzmocnienie, zabezpieczenie przed dalszym postępem złamania oraz w konsekwencji - zmniejszenie lub ustąpienie bólu.

ALTERNATYWNE METODY LECZENIA  złamań trzonów kręgów na tle szpiczaka:

  • noszenie gorsetu sztywnego
  • środki przeciwbólowe
  • farmakologiczne leczenie szpiczaka (chemioterapia)
  • radioterapia
  • w razie potrzeby – operacja kręgosłupa

4. PRZERZUTY NOWOTWOROWE DO KRĘGÓW  obecność przerzutów nowotworowych w kręgach jest przejawem rozsianej choroby nowotworowej. Przerzut niszczy kręg, powodując upośledzenie jego własności mechanicznych i ból, a w trakcie dalszego rozrostu powoduje złamanie kręgu i ucisk na rdzeń kręgowy lub korzenie nerwów rdzeniowych. Niektóre rodzaje przerzutów do trzonów kręgów można leczyć metodą wertebroplastyki. Do takiego leczenia kwalifikuje się przerzuty nie wychodzące poza granice trzonu kręgu. Przezskórne wypełnienie cementem kostnym przerzutu mieszczącego się w trzonie kręgu wzmocnienie kręgu, zabezpieczenie przed złamaniem oraz w konsekwencji - zmniejszenie lub ustąpienie bólu. Należy zaznaczyć, że ogólny wynik leczenia zależy od przyczyny i przebiegu choroby nowotworowej.

ALTERNATYWNE METODY LECZENIA  przerzutów do kręgów:

  • noszenie gorsetu sztywnego
  • środki przeciwbólowe
  • leczenie choroby nowotworowej (chemioterapia)
  • radioterapia
  • w razie potrzeby – operacja kręgosłupa

5. INNE RZADKIE STANY PATOLOGICZNE KRĘGOSŁUPA – kwalifikacja zależy od opinii specjalisty.

PRZECIWWSKAZANIA DO ZABIEGU WERTEBROPLASTYKI:

1. Infekcja lub zmiany zapalne skóry w miejscu planowanego zabiegu.

2. Stany chorobowe stanowiące przeciwwskazania do znieczulenia ogólnego.

3. infekcje, zaburzenia krzepnięcia krwi i inne stany rozpatrywane indywidualnie.

PRZEBIEG PO ZABIEGU WERTEBROPLASTYKI

Pacjent może wstawać po upływie kilku godzin od zabiegu lub następnego dnia – wymaga to indywidualnej zgody chirurga. Typowy pobyt w szpitalu wynosi 1-2 dni

MOŻLIWE POWIKŁANIA

UWAGA: trudności operacyjne i powikłania częściej występują u pacjentów z pewnymi chorobami (cukrzyca, nadciśnienie, choroby tarczycy, niewydolność naczyń wieńcowych) i z nadwagą.

  1. Najczęstszym powikłaniem wertebroplastyki jest wyciek cementu kostnego z trzonu kręgu. Wyciek taki najczęściej jest bezobjawowy. W pewnych przypadkach drobiny cementu mogą przedostać się z prądem krwi do płuc, powodując zatory naczyń płucnych. Cement, który wydostanie się do kanału kręgowego, może spowodować ucisk na rdzeń kręgowy lub korzenie nerwów rdzeniowych  - objawy takich stanów to niedowład kończyn, ból. W przypadkach wycieku cementu z trzonu do kanału kręgowego może zajść koniczność otwartej operacji kręgosłupa w celu usunięcia cementu z kanału kręgowego. Dlatego kwalifikując pacjenta do zabiegu wertebroplastyki zawsze należy liczyć się z koniecznością otwartej operacji kręgosłupa.
  2. Na skutek trudności technicznych lub indywidualnych odmienności anatomicznych, może dojść do niezamierzonego uszkodzenia nerwu w pobliżu kręgu. Uszkodzenie takie może spowodować niedowład lub bezwład części mięśni lub ograniczone zaburzenia czucia. Objawy te mogą pozostać na stałe. 
  3. Podczas podawania cementu kostnego do kręgu może dojść do spadku ciśnienia krwi pacjenta.
  4. Po zabiegu należy liczyć się z bólami lub infekcją skóry w miejscach wkłucia igieł. Bóle mogą trwać kilka dni. W tym okresie konieczne może być przyjmowanie środków przeciwbólowych. Infekcja może być wskazaniem do miejscowego lub ogólnoustrojowego stosowania antybiotyków.

 

UWAGA: Każda osoba przygotowująca się do zabiegu Wertebroplastyki powinna osobiście bardzo dokładnie omówić ewentualne powikłania ze swoim lekarzem prowadzącym/operatorem.

PRZYGOTOWANIE DO PLANOWEGO ZABIEGU WERTEBROPLASTYKI:

I.  Przed zabiegiem zalecane jest wykonanie 2 lub 3 szczepień przeciwko wirusowemu  zapaleniu wątroby typu B (HBs).

II. Osoby przyjmujący doustne środki zmniejszające krzepliwość krwi (Acard, Polocard, Pochodne kumaryny i inne) powinni zaprzestać ich przyjmowania na 10 dni przed zabiegiem. Środki te należy zastąpić iniekcjami preparatów heparyny, na przykład: Clexane, Fraxiparyne, Fragmin, podawanymi w odpowiedniej dawce  podskórnie. Dawkę ustala lekarz.

III. Niezbędne badania laboratoryjne:

1) Oznaczenie grupy krwi.

2) Diagnostyka chorób zakaźnych (Antygen HBs, Przeciwciała Anty-HCV.

3) Morfologia krwi 5diff.

4) Badania koagulologiczne: Czas kaolinowo-kefalinowy (APTT), Czas protrombinowy (PT+INR).

5) Badania biochemiczne surowicy krwi: poziom Glukozy, jony sodowe (Na), jony potasowe (K),  poziom Kreatyniny.

6) Badanie elektrokardiograficzne (EKG).

7) Osoby leczone z powodu chorób tarczycy (nadczynność, niedoczynność, stan po usunięciu tarczycy): konieczne oznaczenie w surowicy poziomu hormonów tarczycy: TSH, T3, T4.

8) Osoby, które przekroczyły wiek 61 lat, powinny mieć wykonane RTG klatki piersiowej (wymóg przed znieczuleniem ogólnym).

9) Inne badania (np. pulmonologiczne, kardiologiczne) mogą być konieczne zależnie od aktualnego stanu zdrowia – ich zakres ustala się indywidualnie dla pacjenta.

UWAGA: Każda osoba przygotowująca się do zabiegu Wertebroplastyki powinna osobiście bardzo dokładnie omówić i ustalić przygotowanie ze swoim lekarzem prowadzącym/operatorem.

 

oprac.: dr n. med. Krzysztof Zapałowicz

Photo by jochenpippir on Pixabay.