Smog - co to jest i jak się przed nim zabezpieczyć
27
Gru
2017

Smog - co to jest i jak się przed nim zabezpieczyć

Przed wyjściem na spacer coraz częściej sprawdzamy już nie tylko warunki pogodowe, ale również i poziom stężenia zanieczyszczeń w powietrzu. Dzieje się tak nie przez przypadek – smog, czyli gęsta, toksyczna mgła unosząca się nad polskimi miastami, stanowi obecnie realne zagrożenie dla naszego zdrowia, a nawet życia.

 

Smog to niebezpieczne zjawisko, które powstaje pod wpływem jednoczesnego wystąpienia wysokiego stężenia zanieczyszczeń w powietrzu oraz dużego zamglenia i braku wiatru. Ma niekorzystny wpływ nie tylko na środowisko naturalne, ale przede wszystkim na ludzkie zdrowie.

 

Jak smog wpływa na zdrowie człowieka?

 

Zanieczyszczone powietrze, wdychane przez nas każdego dnia, może wpływać nie tylko na drogi oddechowe, ale wręcz na cały organizm człowieka. Przede wszystkim mogą ujawniać się problemy z oddychaniem oraz gorsza tolerancja wysiłku fizycznego. Warto pamiętać, że pyły zawieszone, głównie PM10 i PM2,5, mają zdolność przenikania przez ściany pęcherzyków płucnych, zatem bez większego problemu przedostają się do naczyń płucnych, a następnie do całego układu krwionośnego. Dodatkowo na ich powierzchni osiadają inne substancje, m.in. metale ciężkie. Niezwykle groźne są wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), w tym przede wszystkim benzo(a)piren, który ma zdolność kumulowania się w organizmie i wykazuje właściwości rakotwórcze. Do tego doliczyć należy inne toksyczne elementy smogu, które w dużym stężeniu mogą wpływać na funkcjonowanie organizmu. Zaliczamy do nich m.in. tlenki azotu, tlenki siarki, tlenki węgla, metale ciężkie, m.in. kadm, rtęć, ołów, a także ozon.

 

Jakie choroby powoduje smog

 

Do chorób wywołanych przez smog zaliczamy m.in.:

  • w przypadku krótkotrwałego kontaktu ze smogiem: stany zapalne, podrażnienie spojówek, krtani i tchawicy, łagodne, przemijające stany zapalne płuc, zmęczenie, spadek tolerancji wysiłku itd.
  • w przypadku wieloletniego kontaktu ze smogiem: rozwój nowotworów złośliwych (m.in. rak płuca, zatok, jamy ustnej, gardła i krtani, przełyku, nerki), przewlekła obturacyjna choroba płuc (POCHP), astma, alergie, rozwój choroby niedokrwiennej serca, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca itd. 

     

Jeśli odczuwacie Państwo jakiekolwiek powyższe objawy, zapraszamy na konsultacje do naszej poradni laryngologicznej. Warto też pamiętać o najbliższych – negatywne konsekwencje zdrowotne, związane z kontaktem ze smogiem najintensywniej odczuwają przecież dzieci lub osoby starsze, a także przewlekle chore. U pacjentów chorych na astmę lub POCHP w przypadku kontaktu z toksycznym powietrzem może dojść do zaostrzenia objawów, a nawet śmierci. Pyły znajdujące się w smogu są niebezpieczne również dla osób chorych na chorobę wieńcową, cukrzycę czy przewlekłe choroby układu oddechowego.

 

Smog – jak się chronić?

Do najprostszych sposobów ochrony przed smogiem możemy zaliczyć specjalne maski, które mają na celu ograniczenia ilości pyłów przedostających się do organizmu wraz z wdychanym powietrzem. Wiele osób zastanawia się, jaka maska na smog okaże się najskuteczniejsza. Warto jednak pamiętać, że ważna jest nie tyle maska, ile zastosowany w niej filtr, który powinien zatrzymywać najdrobniejsze cząsteczki pyłu PM2,5.

W domach i mieszkaniach coraz częściej używane są specjalne oczyszczacze powietrza. Co więcej, korzystnie na zdrowie wpływa także tzw. dieta antysmogowa, bogata w kwasy omega-3 oraz witaminy, przede wszystkim B6, B12, A i E.

 

Smog – jak zapobiegać

Okazuje się, że nie będziemy mogli skutecznie zapobiegać zanieczyszczeniom powietrza dopóty, dopóki połowa gospodarstw domowych — tak jak to jest w Polsce — nadal będzie ogrzewać domy węglem, drewnem i śmieciami o różnym pochodzeniu. Przede wszystkim muszą wejść w życie bardzo rygorystyczne normy dotyczące spalania paliw stałych. Czyste powietrze zależy nie tylko od właścicieli gospodarstw domowych, ale przede wszystkim rozsądnych decyzji władz państwowych i samorządowych.

Warto wziąć pod uwagę fakt, że nie wszystkich stać na wymianę instalacji grzewczej na elektryczną. Ogrzewanie domów i mieszkań piecami wynika nie tyle z wyboru, ile konieczności. Nadzieję można pokładać w rosnącej świadomości ekologicznej Polaków, którzy coraz częściej wyrażają gotowość do zmiany praktyk grzewczych. Nie mniej jednak niezbędne byłoby jeszcze stworzenie ogólnokrajowego systemu dopłat do instalacji elektrycznych, a także wprowadzenie atrakcyjnej ceny za prąd grzewczy.

 

Smog w Polsce – gdzie najczęściej występuje

Polacy oddychają najbardziej zanieczyszczonym powietrzem w całej Europie. Zgodnie z raportem WHO 33 z 50 najbardziej zanieczyszczonych miast UE leży w naszym kraju. Pierwsze dwa miejsca na podium również zajmują polskie miasta, a jest to Żywiec i Pszczyna.

Większość osób smog kojarzy przede wszystkim z Polską południową, głównie województwem śląskim i małopolskim. I rzeczywiście, najczęściej to właśnie w miastach tych województw przekroczona jest norma zanieczyszczeń w powietrzu. W województwie śląskim najgorszej jakości powietrzem oddychają mieszkańcy wspomnianych wcześniej miast, czyli Żywca i Pszczyny, a także m.in. Rybnika, Zabrza, Katowic, Gliwic itd. W województwie małopolskim do najbardziej zanieczyszczonych miast zaliczamy przede wszystkim Kraków, ale również m.in. Nowy Sącz, Skawinę, Niepołomice, Wadowice. Niebezpieczna sytuacja występuje również w województwie dolnośląskim (np. Nowa Ruda) i opolskim (np. Kędzierzyn-Koźle).

Niemniej jednak w naszym kraju znajduje się znacznie więcej regionów, w których regularnie pojawia się zagrożenie smogiem. Przykładowo, niejednokrotnie w województwie łódzkim i mazowieckim smog jest większy niż w Katowicach i Krakowie. W województwie mazowieckim prym wiedzie nie tylko Warszawa, ale również Otwock, Siedlce, Żyrardów, Piastów, Radom. Wśród miast województwa łódzkiego do najbardziej zanieczyszczonych zaliczamy m.in. Opoczno, Tomaszów Mazowiecki, Piotrków Trybunalski.

Od 1 stycznia dzienny alert smogowy najczęściej był ogłaszany w Krakowie - aż 57 dni, Rybniku - 42 dni, Warszawie - 33 dni, Łodzi - 27 dni, Zakopanem - 20 dni.


(mjp)
Photo by JC Gellidon on Unsplash

Co to jest smog?

 

Smog jest to nienaturalne i toksyczne zjawisko atmosferyczne, które powstaje w wyniku wymieszania powietrza z dymem i spalinami. Zanieczyszczona mgła smogu pełna jest szkodliwych związków chemicznych, takich jak tlenki siarki i tlenek azotu oraz substancji stałych, czyli pyłów zawieszonych, a także kancerogennych wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA). Organiczne związki chemiczne WWA zdominowane są przez bezno(a)piren oraz naftalen. Długotrwała styczność z nimi prowadzi do osłabienia układu odpornościowego, niewydolności nerek i wątrobie, chorób oddechowych, a nawet zmian nowotworowych. Warto również dodać, że obecnie najwięcej udziału w smogu mają pyły PM2,5 oraz PM10.

 

Jak powstaje smog?

 

Zgodnie z informacjami podanymi przez Ministerstwo Środowiska, zła jakość powietrza w Polsce wiąże się przede wszystkim ze zjawiskiem niskiej emisji, czyli spalaniem złej jakości paliw i śmierci w domowych piecach. Jak się zatem okazuje, to gospodarstwa domowe odpowiadają za trujące powietrze, którym oddychamy.

 

Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami wykonuje cykliczne analizy składu pyłu zawieszonego w powietrzu. Z badań wynika, że w pyle zawieszonym przeważają związki chemiczne, które pochodzą ze spalania węgla i drewna w stosunkowo niskich temperaturach, czyli takich, jakie występują w piecach domowych. Gospodarstwa domowe produkują również rakotwórczy benzopiren pochodzący ze spalania przedmiotów plastikowych, gumowych, klejów czy farb.

 

Wiele osób zastanawia się, jak to możliwe, że za smog odpowiadają przede wszystkim indywidualne gospodarstwa domowe, w których używa się niewielkich pieców czy kominków, a nie wielkie fabryki przemysłowe, z których codziennie wydobywa się czarny dym. Warto jednak wziąć pod uwagę fakt, że proces spalania węgla w domu zdecydowanie różni się od spalania w przemyśle. Elektrownie spalają węgiel wydajniej, w znacznie niższych temperaturach i korzystają ze specjalnych instalacji oczyszczających spaliny, których sprawność wynosi ponad 99%. Cały przebieg spalania jest kontrolowany, a smuga zanieczyszczeń emitowana jest na dużej wysokości. Tzw. niekontrolowane warunki spalania w paleniskach domowych powszechnie używanych w Polsce są zatem o wiele groźniejsze dla przyziemnej warstwy atmosfery